Wszyscy bardzo dobrze znają angielskie Stonehenge, a przynajmniej z pewnością kojarzą. Jest to megalityczna budowla prosto z neolitu (ok. 9000 – ok. 3400/2000 p.n.e.), jedna z najsłynniejszych budowli w Europie z tego kresu. Kamienne kręgi o wciąż nieznanym przeznaczeniu, z czego najstarsze elementy datowane są na 2950 rok p.n.e.
…ale czy ktoś słyszał o jeszcze starszym megalitycznym kompleksie, w Portugalii?
2000 lat przed Stonehenge
Niespełna 20km na zachód od Evory znajdują się przynajmniej trzy obszary megalityczne. Jadąc od strony miasta, w pierwszej kolejności na naszej drodze pojawia się Menhir dos Almendres. Jest długim owalnym przykładem, charakterystycznym dla menhirów w obszarze Évora. Położenie pomnika jest wyraźnie związane z miejscem Almendres, ponieważ odpowiada elementarnemu kierunkowi astronomicznemu: widziany z tego miejsca menhir wskazuje pozycję wschodu słońca w dniu przesilenia letniego.
Jedziemy dalej. Dojeżdżamy do małego parkingu, przechodzimy przez szlaban, a następnie gruntową drogą dochodzimy do Almendres Cromlech.
Almendres Cromlech
Miejsce Almendres jest największym megalitycznym zabytkiem na Półwyspie Iberyjskim i jednym z najstarszych zabytków w historii ludzkości. Wygląda na to, że został zbudowany około 8000 lat temu, u zarania neolitu, kiedy to pierwsze wspólnoty pasterzy i rolników powstawały w Europie. Wydaje się, że pierwotnie miejsce w Almendres prawdopodobnie miało kształt podkowy, otwarte na wschód. Obecnie pomnik składa się z około stu monolitów, z których niektóre są udekorowane symbolami. Lokalizacja może być ściśle powiązana z otaczającym krajobrazem oraz mieć silne koneksje ze zjawiskami astronomicznymi takimi jak cykl słońca czy księżyca.
W okolicach Evory znajdują się również inne, nieco mniejsze stanowiska tego typu: Portela de Mogos i Vale Maria do Meio. Grupa ta stanowi największą koncentrację menhirów na Półwyspie Iberyjskim, tym samym pokazuje jak istotną rolę odegrał ten region w początkach europejskiego megalitalizmu.
Dolmen Zambujeiro
W drodze powrotnej do miasta, jadąc nieco okrężną drogą, natrafiamy na Dolmen Zambujeiro. Jest to kolejna megalityczna budowla, która najprawdopodobniej pełniła rolę zbiorowego grobowca. Jedna z największych budowli tego typu na świecie, z dużymi granitowymi podporami, sięgającymi nawet 6 metrów wysokości. Kamienna konstrukcja pomnika składa się z komory wyznaczonej przez sześć podpór (plus kamień tworzący wejście do komnaty). Do grobowca prowadzi wąski korytarz, zrobiony z niższych kamieni.
Osobiście muszę przyznać, że miasto Evora zaciekawiło mnie i to bardzo, ale te neolityczne zabytki wywarły na mnie największe wrażenie. Fakt, iż miejsca te położone są w dalszej odległości od głównej drogi, a droga asfaltowa w pewnym momencie zmienia się w wyboistą drogę gruntową, wpływa pozytywnie nieturystyczność tego miejsca. Jeśli jesteście w okolicach Evory, to koniecznie musicie odwiedzić te miejsca!
Rzut Okiem na Świat 